En que casos
- Comunidades de propietarios
Ruídos, obras, uso de zonas comúns, derramas e cotas impagadas. Conflitos entre veciños e entre un propietario e a comunidade.
- Arrendamentos
Desperfectos, obras, actualización da renda, devolución da fianza e finalización do contrato.
- Obras, reformas e servizos contratados
Reformas que non se axustan ao orzado, prazos incumpridos, desperfectos despois da obra e facturas discutidas entre quen contrata e quen executa.
- Reclamacións de cantidade
Diñeiro prestado entre particulares, facturas impagadas e débedas recoñecidas cuxo prazo ou forma de pagamento non se chegou a acordar.
- Lindes, servidumes e fincas
Límites entre fincas, camiños e pasos, peches, árbores, filtracións e augas. Conflitos entre propietarios lindeiros que non forman comunidade.
- Bens en común
Un inmoble ou un terreo con varios propietarios que non se poñen de acordo en vendelo, repartilo ou custealo.
- Socios e provedores
Desacordos entre socios sobre a marcha do negocio, e discrepancias no cumprimento dun contrato entre empresas.
Os desacordos entre herdeiros trátanse en mediación familiar.
O requisito previo á demanda
Desde o 3 de abril de 2025, a Lei Orgánica 1/2025 esixe acreditar que se intentou un medio axeitado de solución de controversias antes de presentar unha demanda civil ou mercantil. Sen esa acreditación, o xulgado non admite a demanda.
A mediación é un deses medios. Hai outros, como a negociación directa entre avogados, a conciliación privada ou a oferta vinculante confidencial, e non todos os asuntos están suxeitos ao requisito.
Abonda con celebrar unha sesión inicial na que quede constancia do obxecto da controversia. Non fai falta que a mediación chegue a abrirse, nin que remate en acordo. Se a persoa convidada non acode, o requisito enténdese cumprido igualmente.
Se se acode á mediación con ese propósito, do procedemento queda constancia documental, tanto se remata en acordo coma se non. A petición de calquera das persoas que participan, o mediador expide o certificado que se achega á demanda.
Que se pode acordar
- Cantidades e prazos
Canto se paga, cando e en cantas veces. Un calendario que quen debe poida cumprir evita a fase de execución que segue a unha sentenza.
- Obras e reparacións
Quen asume cada arranxo, con que prazo e quen escolle o profesional que o fai.
- Uso e convivencia
Horarios, zonas comúns, ruídos e usos dun local ou dunha vivenda, con regras que cada quen poida cumprir.
- Saídas ordenadas
A forma de rematar un contrato ou de que un socio saia da empresa sen que o negocio se resinta.
Que convén ter á man
Para a primeira sesión non é necesario preparar nada en especial, aínda que convén ter localizado o contrato, as actas da comunidade ou os correos onde quedou constancia do que se pactou. Non hai que achegar probas, porque isto non é un xuízo, aínda que si convén que a conversa parta dos mesmos documentos.
Diferenzas cun preito
O custo coñécese de antemán e o procedemento adoita ser máis breve ca un xudicial, aínda que iso depende do asunto e non se compromete de antemán. Ademais, nun conflito entre veciños ou entre socios a relación continúa despois, e na mediación pódese acordar como.
A cambio, non hai garantía de resultado: se non se chega a un acordo, o asunto segue o seu camiño no xulgado.
Nunha mediación
- Deciden as persoas implicadas, e ninguén asina o que non quere asinar.
- O tratado é confidencial e non se pode usar despois.
- O custo coñécese de antemán e repártese.
- Pódense acordar cousas que un xuíz non pode impoñer, como un calendario de pagamentos ou un horario de uso.
Nun preito
- Decide o xuíz, e a decisión impónselles a quen preitea.
- O que se achega consta nun procedemento público.
- O custo depende da duración e das custas.
- A resolución cínguese ao que se pediu na demanda.
Límites da intervención
O mediador non asesora xuridicamente a ninguén nin redacta demandas. Cada persoa pode acudir co seu avogado e consultalo en calquera momento, e é recomendable que revise o acordo antes de asinalo.
Quedan fóra desta vía, porque así o establece o artigo 2.2 da Lei 5/2012, os asuntos penais, os laborais, os que afectan a unha Administración pública e as reclamacións de consumo. Todos eles teñen as súas propias canles.
Preguntas frecuentes
A mediación vale como intento previo á demanda?
Si. É un dos medios axeitados de solución de controversias que admite a Lei Orgánica 1/2025, e do procedemento queda constancia documental tanto se remata en acordo coma se non.
Non é o único: a negociación directa entre avogados, a conciliación privada, a oferta vinculante confidencial, o ditame dunha persoa experta e o dereito colaborativo tamén serven.
Pérdese tempo se ao final hai que demandar?
Non se perde prazo. A solicitude de mediación interrompe a prescrición e suspende a caducidade das accións, de modo que intentalo non consome tempo procesual.
Hai un prazo que si convén anotar: se a negociación remata sen acordo, a demanda ten que presentarse dentro do ano seguinte para que o requisito se entenda cumprido.
Pode mediar unha comunidade de propietarios como tal?
Si, con quen a represente debidamente e co acordo previo que corresponda segundo os estatutos e a Lei de propiedade horizontal. Convén telo resolto antes da primeira sesión, porque quen se sente ten que poder comprometer a comunidade.
Que pasa se alguén incumpre o acordo?
O acordo obriga como calquera contrato. Se ademais se elevou a escritura pública ante notario, convértese en título executivo e pódese esixir o seu cumprimento directamente pola vía xudicial, sen un xuízo previo que declare o dereito.
Seguinte paso
As fases dunha mediación explícanse en como funciona.